ENG
A A A
 październik 2019 
IMiT/Program wydawniczy 2019: Ukazała się książka Stefana Drajewskiego „Zatańczyć. Studia nad polskim baletem i teatrem tańca”

IMiT/Program wydawniczy 2019: Ukazała się książka Stefana Drajewskiego „Zatańczyć. Studia nad polskim baletem i teatrem tańca”

4 października 2019

Z przyjemnością informujemy, że nakładem Wydawnictwa Akademii Muzycznej w Poznaniu, we współpracy z Instytutem Muzyki i Tańca w ramach Programu wydawniczego 2019, ukazała się książka Stefana Drajewskiego Zatańczyć. Studia nad polskim baletem i teatrem tańca. Polski balet oraz polska muzyka baletowa ciągle czekają na swojego dziejopisa. Książka Zatańczyć nie jest próbą pisania historii polskiego baletu i teatru tańca. To zbiór osobnych studiów, które się wzajemnie oświetlają, tworząc interdyscyplinarną monografię muzyki i tańca.

 

Książka składa się z sześciu części: Zatańczyć folklor, Zatańczyć jazz, Zatańczyć słowa, Zatańczyć antyk, Zatańczyć Biblię, Zatańczyć politykę. Każdą z nich tworzą samodzielne artykuły. Pierwszy blok nosi tytuł Zatańczyć folklor. Tytuł pierwszego artykułu, Przygrywka,metaforycznie sugeruje, że na początku historii polskiego baletu folklor stanowił zaledwie przeniesienie tańców ludowych i narodowych na scenę, czasami tylko lekko modyfikowanych. Takie podejście zapowiadało albo dawało nadzieję, że z czasem podejście kompozytorów i choreografów do folkloru zmieni się. Nastąpiło to w dwudziestoleciu międzywojennym, kiedy folklor stał się pretekstem do artystycznych eksperymentów i był przejawem modnego w świecie modernizmu. Stad tytuł kolejnego artykułu Doświadczenia z folklorem. Po zakończeniu II wojny światowej sztuka została poddana sztywnym normom realizmu socjalistycznego, czego dowodem są „nowe” odczytania klasyki i baletowe produkcyjniaki. Ten okres obecności folkloru w muzyce i balecie autor omawia w artykule zatytułowanym Zaplątany w politykę. Po kilkuletniej „kwarantannie” folklor powrócił do muzyki i baletu bez obciążeń politycznych, stąd tę część książki zamyka artykuł pt. Na Wolności.

 

O ile folklor odegrał znaczącą rolę w historii baletu, o tyle jazz – jako muzyka i taniec obcy, ciągle muszą walczyć o prawo obecności na polskich scenach. Prekursorem tańca jazzowego– ale nie orędownikiem – był w Polsce Conrad Drzewiecki,. Po zrealizowaniu trzech „jazzowych baletów”, zapomniał o tym stylu tańca i stylu muzycznym. Ale tancerze chcieli tańczyć jazz, a choreografowie tworzyć do muzyki jazzowej. Niestety, zawsze coś wychodziło nie tak, zawsze był to taniec „źle obecny”. Jedynym miejscem, w którym się zadomowił  i ma się dobrze, jest Kielecki Teatr Tańca.

 

Słowa w balecie nie są niczym nowym, by wspomnieć choćby tylko dzieło Karola Szymanowskiego Harnasie. W części zatytułowanej Zatańczyć słowa autora interesuje jednak co innego. Na przykładzie twórczości choreograficznej Conrada Drzewieckiego stara się zgłębić relację: muzyka wokalno-instrumentalna, muzyka wokalna a choreografia. W wielu formach muzycznych pojawia się intermezzo. Ta część książki to właśnie rodzaj intermezza pomiędzy stylem muzycznym, silnie obecnym w choreografii, a tematem literackim.

 

W latach sześćdziesiątych choreografowie w Polsce zaczęli dość intensywnie eksplorować dwa obszary kultury europejskiej: mity greckie i Biblię. Blok Zatańczyć antyk tworzą trzy studia: Choreograficzny czyściec, W krainie mitu i Antyczne heroiny. Dla wielu polskich kompozytorów i choreografów mity greckie stały się językiem zastępczym, przy pomocy którego starali się i nadal próbują komunikować się z publicznością. Nie chcąc mówić wprost, odwołują się do klisz mitycznych. Trochę podobnie twórcy traktowali i traktują Biblię. Aczkolwiek w części noszącej tytuł Zatańczyć Biblię nie brakuje przypadków, kiedy choreografowie próbują reinterpretować Biblię. Tu spektrum postaw twórczych jest szerokie: od rekonstrukcji konkretnego motywu, poprzez swobodną trawestację, na genderowej polemice kończąc.

 

Ostatni blok Stefan Drajewski poświęcił tematom stosunkowo nowym i rzadziej spotykanym w balecie – problemom społeczno-politycznym. W pierwszym studium autor przygląda się obrazom wojny, w drugim – uchodźcom. Problem wojny pojawił się niemal natychmiast po zakończeniu I wojny światowej na Zachodzie Europy. W polskim balecie tematyka wojenna zaistniała tylko raz w XX wieku – dopiero pod koniec lat siedemdziesiątych. Ponownie wróciła okolicznościowo w XXI wieku. Zdecydowanie mocniej zabrzmiał temat uchodźców.

 

Książka przypomina patchwork. Każdy rozdział to inna łatka. Wszystkie one jednak w gruncie rzeczy układają się w historię, która rozpoczyna się w 1823 roku, w dniu prapremiery Wesela w Ojcowie Karola Kurpińskiego i Józefa Damsego w Teatrze Wielkim w Warszawie, a kończy w 2018 roku w Teatrze Wielkim w Poznaniu premierą baletu Troja(n) Viktora Davydiuka do muzyki Gabriela Kaczmarka.

 

We wstępie, trawestując Edwarda Stachurę, Stefan Drajewski napisał, że „wszystko jest tańcem”. Można tańczyć folklor i jazz. Można tańczyć słowa, da się zatańczyć antyk, Biblię, a nawet politykę.

 

Do pobrania:

Spis treści

 

O autorze:

 

Stefan Drajewski – doktor sztuk muzycznych, adiunkt w Akademii Muzycznej im. Jana Ignacego Paderewskiego w Poznaniu. Krytyk teatralny, baletowy i muzyczny. Publikuje na łamach „Głosu Wielkopolskiego”, „Ruchu Muzycznego”, „Notatnika Teatralnego”, „Twojej Muzy”. Członek Komisji Artystycznej Polskiej Platformy Tańca 2017 w Bytomiu.

 

W 2015 roku wydał – wspólnie z Jerzym Borwińskim – książkę pt. Teatr Polski w Poznaniu. Jest autorem dwóch książek poświęconych twórczości Conrada Drzewieckiego –Ekfraza dzieła muzycznego w choreografiach Conrada Drzewieckiego (2017) oraz jedynej biografii artysty– Conrad Drzewiecki. Reformator polskiego baletu (2014) – obie wydane zostały we współpracy z Instytutem Muzyki i Tańca w ramach Programu wydawniczego; wywiadu-rzeki Życie z tańcem. Rozmowy z Olgą Sawicką, primabaleriną polskiego baletu (2008) oraz antologii wierszy o Poznańskim Czerwcu Czarny Czwartek (2006).

 

Szkice i wywiady publikował w książkach zbiorowych: Poznaniacy. Portretów kopa i trochę (1996), Teatr Nowy w latach 1973-1987 pod dyrekcją Izabelli Cywińskiej (2013), Pod prąd do źródła. Album jubileuszowy Polskiego Teatru Tańca (2013).

 

INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKÓW SERWISU
Przed przystąpieniem do użytkowania Serwisu www.taniecpolska.pl operator Serwisu poleca zapoznanie się z Polityką Prywatności Serwisu.
Operator Serwisu poleca w szczególności zapoznanie się z postanowieniami Polityki Prywatności Serwisu w zakresie: Zapoznanie się z Polityką Prywatności Serwisu pozwoli wszystkim Użytkownikom na korzystanie z Serwisu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi oraz własną wolą wyrażoną w odpowiednich zgodach.
Operator Serwisu jest gotów odpowiedzieć na ewentualne pytania w sprawie wykonywania Polityki Prywatności Serwisu.
Nie pokazuj więcej tego powiadomienia