ENG
A A A
 luty 2020 
Brnąc przez archiwa. Bibliografia zagadnień tańca 1967-2017. Część I

Brnąc przez archiwa. Bibliografia zagadnień tańca 1967-2017. Część I

(red.) dr Aleksandra Kleinrok, mgr Zuzanna Kupidura, mgr Hanna Raszewska-Kursa | taniecPOLSKA.pl | 2019

Artykuły

4 września 2019

Niniejszy tekst powstał na podstawie komunikatu wygłoszonego przez autorki 14 września 2018 roku podczas konferencji Polskiego Forum Choreologicznego. Skrócona wersja artykułu ukaże się w XX tomie rocznika „Studia Choreologica”. Niniejszą, pełną wersję, publikowaną na taniecPOLSKA.pl, podzielono na dwie części. Literatura przedmiotowa dla całości tekstu znajduje się w drugiej części.

 

1. Wstęp

 

Projekt badawczy pod roboczym tytułem, pierwotnie brzmiącym Bibliografia zagadnień sztuki tańca i choreografii z lat 1967-2017, ostatecznie zaś: Bibliografia zagadnień tańca 1967-2017. Wybrane obszary, zrealizowano w ramach VII edycji programu Muzyczne białe plamy Instytutu Muzyki i Tańca w okresie 2 listopada 2017 roku – 31 października 2018 roku. Grant na realizację projektu w wysokości 19 500 zł przyznano zespołowi w składzie: dr Aleksandra Kleinrok, mgr Zuzanna Kupidura, mgr Hanna Raszewska-Kursa. Zespół pracował na zasadach kolektywu; żadna z badaczek nie pełniła funkcji kierowniczej. Decyzje podejmowano wspólnie, przyjmując zasadę konsensusu, dyskutując nad poszczególnymi kwestiami do momentu uzyskania zgodności. Rezultatem projektu jest katalog, na który składają się 7702 rekordy: adresy bibliograficzne polskojęzycznych publikacji polskich wydawnictw i prac niepublikowanych powstałych na wybranych uczelniach w latach 1967-2017. Rekordy opatrzono oznaczeniami kategorii tematycznych (zob. cz. II, 3.3) oraz w części przypadków nawiasowo doprecyzowano zawartość merytoryczną tekstu.

Korzenie projektu sięgają 2012 roku, kiedy to prof. dr hab. Roderyk Lange zwrócił się do Hanny Raszewskiej-Kursy[i] z ideą, aby podjęła się pracy nad katalogami kontynuującymi zestawienia bibliograficzne opracowane przez Irenę Ostrowską i Langego z lat 1945-1966. Początkująca badaczka mimo podjętych wstępnych prób nie czuła się jednak na siłach zrealizować tego zadania. Kiedy w 2017 roku Instytut Muzyki i Tańca ogłosił nabór wniosków do VII edycji programu Muzyczne białe plamy, w grupie badawczej Warszawska Pracownia Kinetograficzna zrodziła się idea aplikowania ze wspólnym projektem. Zuzanna Kupidura zgłosiła pomysł opracowania bibliografii tekstów o tańcu ukazujących się współcześnie w prasie muzycznej. Po wspólnym namyśle z Raszewską-Kursą badaczki zdecydowały się zwiększyć skalę przedsięwzięcia, wybierając zakres czasowy pięćdziesięciu lat oraz zakres źródłowy polskiej prasy drukowanej (niezależnie od profilu) i publikacji książkowych. Jako trzecia badaczka do projektu została zaproszona Aleksandra Kleinrok (warunki VII edycji programu Muzyczne białe plamy dopuszczały maksymalnie 3-osobowy skład zespołu).

 

Niniejszy artykuł ma na celu omówienie procesu badawczego: od metod zastosowanych podczas prowadzonych badań, poprzez wyniki, po zestawienie wniosków o naturze pozabibliograficznej.

 

2. Cel i zakres projektu

 

Jak napisano we wniosku o grant:

„Polskie piśmiennictwo na temat tańca jest rozproszone i trudno wyszukiwalne. Znajdowanie książek na temat tańca jest ułatwione dzięki istnieniu portalu taniecPOLSKA.pl, zapowiadającego nowości wydawnicze i recenzującego część z nich, ale nadal wiele osób orientuje się w rynku głównie dzięki marketingowi szeptanemu. Wyszukiwanie tekstów w czasopismach jest znacznie trudniejsze i wymaga dużego nakładu czasu i wysiłku. W wyniku tej sytuacji wiele wartościowych analiz i koncepcji ulega zapomnieniu, współcześni badacze i badaczki nie wykorzystują w pełni dorobku wcześniejszych pokoleń, zdarza się też powielanie badań wykonanych przez inne osoby. Stworzenie i upublicznienie Bibliografii zagadnień sztuki tańca i choreografii z lat 1967-2017usprawniłoby proces wyszukiwania opracowań, śladów krytycznych i in., w konsekwencji znacząco wspomagając wszelkie prace badawcze w zakresie tańca i choreografii. Ponadto taki katalog przypomniałby – nierzadko zapomniany, często pomijany, a przecież duży – dorobek ubiegłych dekad, co miałoby wpływ na wzbogacenie wiedzy o tańcu, a także podniesienie prestiżu sztuki tańca i choreografii i byłoby wkładem w kształtowanie jej obrazu jako pełnoprawnej dziedziny sztuki, będącej obiektem refleksji krytycznej i opisu naukowego […]”.[ii].

 

Wstępnie jako zakres źródłowy założono „polskojęzyczne piśmiennictwo na temat tańca w zakresie historii, antropologii, edukacji, krytyki, ukazujące się w polskich wydawnictwach w latach 1967-2017”[iii]. Na sugestię grantodawcy i pod wpływem przemyśleń własnych „zdecydowano się włączyć do katalogu niewydane prace licencjackie, magisterskie, doktorskie i dyplomowe powstające na polskich uczelniach, ze świadomością, że prawdopodobieństwo dotarcia do całości poszukiwanego materiału nie jest stuprocentowe”[iv].

 

W katalogu uwzględniono publikacje na temat wszelkich form tańca, od scenicznych/artystycznych, przez społeczne, po te o funkcjach magicznych, dydaktycznych, terapeutycznych i innych. Wykazano pozycje bibliograficzne różnych rodzajów: książkowe, prasowe, niepublikowane prace dyplomowe różnego stopnia (licencjackie, magisterskie, doktorskie, podyplomowe). Z przyczyn uniemożliwiających dotarcie do pełni danych[v] dokonano selekcji materiału źródłowego, z którego korzystano, dochowując równocześnie należytej staranności badawczej.

 

W ujęciu terytorialnym katalog jest bibliografią krajową, pod kątem chronologicznym – retrospektywną[vi], w aspekcie pojęcia zakresu – specjalistyczną o przeznaczeniu naukowym i pozanaukowym[vii]. Katalog złożono do grantodawcy 31 października 2018 roku z rekomendacją publikacji na stronie internetowej Instytutu Muzyki i Tańca w formie umożliwiającej pobranie całego materiału oraz wyszukiwanie rekordów on-line według wybranych kryteriów. Mimo pierwotnej chęci wydania katalogu drukiem, badaczki obecnie nie rekomendują takiej formy udostępnienia danych (zob. cz. II, 3.4).

 

3.  Realizacja projektu – metody i wyniki

 

Zadania, jakie złożyły się na realizację projektu:

- opracowanie systemu pracy (zob. 3.1),
- ustalenie źródeł pozyskania materiału i realizacja prac kwerendowych (zob. 3.2),
- opracowanie struktury katalogu (zob. cz. II, 3.3),
- ustalenie formy dalszego udostępnienia katalogu (zob. cz. II, 3.4).
 

3.1.   System pracy

 

Zadaniami kwerendowymi podzielono się według obszarów źródłowych. Jedna z badaczek odpowiadała za obszar pozycji książkowych, druga – gazet i czasopism, trzecia – prac niepublikowanych[viii]. Taki system pozwolił każdej z członkiń pracować niezależnie od pozostałych. Było to konieczne ze względu na fakt, że zespół składał się z badaczek niezatrudnionych w jednym ośrodku, nierealizujących projektu w ramach zadań etatowych. Jednocześnie odbywały się regularne spotkania, podczas których raportowano postępy prac, weryfikowano założenia merytoryczne i logistyczne oraz przyjmowano nowe.

 

Realizacja tak szeroko zakrojonego projektu była możliwa dzięki zarówno odpowiedniemu rozplanowaniu pracy, jak i trafnemu doborowi zespołu. Pod względem merytorycznym ważnym czynnikiem sprzyjającym wielopłaszczyznowej analizie zagadnień pozakwerendowych (przede wszystkim opracowania struktury katalogu, co tylko pozornie polega na neutralnym przyjęciu systemu kategoryzacji, a w istocie jest decyzją o charakterze ściśle merytorycznym i daleko idących konsekwencjach) było zróżnicowane zaplecze, jakie stoi za badaczkami. Każda z nich przeszła odmienną ścieżkę edukacyjną i ma inną specjalizację zawodową oraz preferencje badawcze, co ułatwiało przyglądanie się każdemu zagadnieniu z różnych perspektyw, a w rezultacie dogłębne analizowanie podejmowanych tematów.

 

Istotnym czynnikiem usprawniającym przebieg pracy i sprzyjającym stosowaniu zasady konsensusu był fakt, iż badaczki od dawna[ix] współpracują ze sobą w ramach Warszawskiej Pracowni Kinetograficznej. Dzięki temu znają swoje sposoby myślenia i preferencje koncepcyjne, co pozwoliło na pominięcie – często trudnego i spowalniającego pracę – etapu poznawania się zespołu i dopasowywania indywidualnych sposobów działania.

 

3.2.   Źródła materiału i prace kwerendowe

 

3.2.1. Zasady ogólne

 

W katalogu wykazano następujące rodzaje pozycji bibliograficznych: książka (publikacja autorska, czyli jedno- lub wieloautorska bez redakcji), książka (publikacja zbiorowa, czyli wieloautorska z redakcją/opracowaniem), książka (album), książka (bibliografia), artykuł (rozdział w publikacji zbiorowej o szerszej tematyce), artykuł (tekst w gazecie/czasopiśmie), praca niepublikowana (licencjacka, magisterska, doktorska, podyplomowa).

 

Wyszukiwanie prowadzono na podstawie tytułów. Metody uzupełniające w razie konieczności stanowiły: lektura opisów bibliotecznych, spisów treści, biogramów autorskich, lektura źródła. Posłużono się listą następujących słów kluczowych: anatomia, antropologia, balet, choreografia, choreologia, ciało, dance, danse, edukacja, etno, folklor, improwizacja, karnawał, kinetografia, kult, kultura, musical, (teatr) muzyczny, muzyka, opera, operetka, performans, performance, performens, przedstawienie, ruch sceniczny, spektakl, styl, taniec, Terpsychora, wesele, widowisko (uwzględniano wyrazy pochodne). Użyto też nazwisk 140 osób aktywnych na scenie tańca w XX i XXI wieku i nazw 110 instytucji związanych z tańcem[x]. Słowa kluczowe nie służyły jako obligatoryjne narzędzie selekcyjne, lecz jako wskazówka, na podstawie której decydowano o włączeniu – lub nie – danej pozycji do katalogu. Lista generowała bowiem dużą liczbę wyników znajdujących się poza obszarem zainteresowania projektu, co wynika m.in. z atrakcyjności tematyki tanecznej dla literatury pięknej i z licznych metaforycznych użyć słowa „taniec”. Narzędziem selekcji musiały być więc również: własna wiedza badaczek, intuicja naukowa i tzw. zdrowy rozsądek.

 

Znacznie dłużej trwały rozważania nad granicami zakresu tematycznego, który powinien znaleźć się w kręgu zainteresowania zespołu. Wyłoniono tematyczne obszary (zainteresowania) i non-obszary (określenie ukute przez badaczki na określenie obszarów niewprowadzonych do katalogu). Lista non-obszarów obejmowała zjawiska z zakresu sztuki, ruchu i zachowań społecznych na tyle dalekie od tematycznego centrum katalogu, że uznano, iż leżą na zbyt dalekich peryferiach. Granice obszarów i non-obszarów, podobnie jak lista słów kluczowych, różniły się nieco w zależności od obszaru źródłowego, jakiego dotyczyły. Dyferencjacja kryteriów selekcji materiału wynikała z odmienności cech poszczególnych źródeł, dlatego przyjęto, że metodologia projektu może być zróżnicowana w zależności od materiału, którego dotyczy. Specyfika poszczególnych obszarów źródłowych po części miała więc wpływ na kształt narzędzi wyszukiwawczych. W toku projektu sprowadzono jednak założenia poszczególnych obszarów źródłowych do wspólnego mianownika.

 

Do obszarów tematycznych zaliczone zostały:

 

- materiały konkretne (bezpośrednio nakierowane na tematykę związaną z tańcem),
- pokrewne (pochodzące z innych dziedzin, zawierające zagadnienia związane z tańcem),
- liminalne (leżące na granicy kilku dziedzin, zawierające element tańca),

 

a do non-obszarów:


- materiały dziedzinowe niespecyficzne (dotyczące rozważań nakierowanych na inne elementy sztuki niż taniec),
- pokrewne (pochodzące z innych dziedzin, o charakterze ogólnym, z niskim prawdopodobieństwem wystąpienia zagadnień związanych z tańcem),
- liminalne (leżące na granicy kilku dziedzin, niedotyczące stricte zagadnień tańca).

 

Zespół zdaje sobie sprawę, że podjęcie decyzji o słowach kluczowych i zakresach obszarów i non-obszarów tematycznych ma daleko idące konsekwencje i że grupa badawcza o innym składzie mogłaby powyższe narzędzia ukształtować inaczej.

Uzyskane rekordy wprowadzano do pliku Excel pozwalającego na wpisanie szczegółowych danych bibliograficznych (autor/ka, tytuł, rok i inne)i na sortowanie materiału poprzez filtry każdej z nich.

 

Dodatkowo określono rodzaj pozycji bibliograficznej i kategorię tematyczną każdego z rekordów.

 

 

3.2.2. Zasady szczegółowe dla poszczególnych obszarów źródłowych i wyniki

 

Wynikiem skatalogowania pozycji książkowych oraz artykułów (rozdziałów w publikacjach zbiorowych o szerszej tematyce) na dzień 25 października 2018 roku[xi] jest liczba 953 pozycji książkowych i 182 artykułów.

 

Książki i artykuły w publikacjach zbiorowych o szerszej tematyce wyszukiwano w katalogach internetowych następujących jednostek: Biblioteka Narodowa, zbiory polskich bibliotek naukowych Nukat, Instytut Muzyki i Tańca, biblioteki tych uczelni, które objęto wyszukiwaniem prac niepublikowanych (zob. niżej – prace dyplomowe). Uzupełniająco przeszukano spisy udostępnione na wybranych specjalistycznych stronach internetowych. Nie uwzględniano druków ulotnych, literatury pięknej ani tych słowników, leksykonów, almanachów, które nie są związane bezpośrednio z tańcem.

 

Wynikiem otrzymanym dla rekordów prasowych na dzień 25 października 2018 roku jest liczba 5473 rekordów.

Rekordy prasowe wyszukiwano w selektywnym[xii] zestawieniu „Bibliografia Zawartości Czasopism”[xiii] za lata 1967-2004 (drukowane) i 2010-2017 (on-line)[xiv]. Za lata 2005-2009 (niespisane w żadnej formie) skorzystano z katalogu elektronicznego Biblioteki Narodowej. Uzupełniono zestawienie o rekordy z niektórych tytułów nieuwzględnionych w „Bibliografii Zawartości Czasopism”, przy czym zgodnie z zasadą, jaką przyjęła „Bibliografia Zawartości Czasopism” po 2002 roku, nie wprowadzono (oprócz nielicznych przypadków) adresów tekstów z prasy codziennej i tygodników.

 

Obszary źródłowe książek i prasy poszerzono o udostępnione w odpowiedzi na prośbę zespołu bibliografie własne 19 autorów/rek zajmujących się badaniami i krytyką oraz spisy bibliograficzne z niepublikowanych prac naukowych[xv].

Wynikiem otrzymanym dla prac dyplomowych różnego stopnia na dzień 25 października 2018 roku jest liczba 1094 rekordów (232 – prac lic., 784 – mgr., 28 – dr., 50 – podypl.).

 

Obszar źródłowy niepublikowanych prac powstających na polskich uczelniach wiązał się z pytaniami: czy katalog powinien uwzględniać wszystkie polskie uczelnie publiczne[xvi], czy tylko artystyczne?; tylko te, na których funkcjonują wydziały, kierunki i specjalności taneczne czy może wręcz tylko pojedyncze jednostki wewnątrzuczelniane, związane z dziedziną tańca? Tylko uczelnie publiczne, czy także prywatne? Ostatecznie uwzględniono wybrane uczelnie publiczne nadzorowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wśród grup uczelni[xvii] wyodrębnionych przez obydwie instytucje państwowe[xviii] wybrano jednostki najbardziej adekwatne dla badanego zagadnienia[xix].

 

W drugiej części tekstu, dostępnej pod adresem: http://www.taniecpolska.pl/krytyka/654, autorki omawiają:

3.3 opracowanie struktury katalogu,

3.4 opracowanie koncepcji formy udostępnienia katalogu,

4.1 wnioski o charakterze bibliograficznym,

4.2 wnioski o charakterze pozabibliograficznym

oraz przedstawią literaturę przedmiotu.

 

 

 

Copyright taniecPOLSKA.pl (miniaturka)

 



[i] Wówczas: Raszewskiej.

[ii] Aleksandra Kleinrok, Zuzanna Kupidura, Hanna Raszewska-Kursa, Formularz aplikacyjny Program „Muzyczne Białe Plamy” VII edycja (2.11.2017–31.07.2018), materiał niepublikowany.

[iii] Ibidem.

[iv] Aleksandra Kleinrok, Zuzanna Kupidura, Hanna Raszewska-Kursa, Raport z części prac wykonanej w okresie 2.11-14.12.2017. Program „Muzyczne Białe Plamy” VII edycja (2.11.2017–31.07.2018), materiał niepublikowany.

[v] M.in.: niedokładność opisów katalogowych w bibliotekach, ograniczone możliwości dostępu do niektórych archiwów (niejednoznaczność procedur administracyjnych), standardy archiwizacyjne poszczególnych jednostek akademickich, niekompletność zasobów on-line niektórych uczelni, niepełne dane identyfikacyjne poszczególnych rekordów prac dyplomowych różnego stopnia, brak uznania ze strony niektórych uczelni zasadności badania.

[vi] Przy czym w przeciwieństwie do zamkniętych form drukowanych, wariant elektroniczny będzie katalogiem otwartym. Druk wymusza zamknięcie katalogów retrospektywnych i ewentualne suplementowanie wydawaniem dodatków, a forma on-line pozwala na swobodne wprowadzanie uzupełnień bez ograniczeń czasowych.

[vii] Zob. Alicja Iwańska, Bibliografia taneczna. Stan literatury tanecznej w Polsce – perspektywy badawcze, „Ogrody Nauk i Sztuk” 2012, nr 2, s. 392; A. Mendykowa, Podstawy bibliografii, Warszawa 1986.

[viii] Przydział personalny zdecydowano się zachować jako informację wewnętrzną. Zespół bierze całościową odpowiedzialność za jakość pracy poszczególnych członkiń.

[ix] Kleinrok i Raszewska-Kursa od 2010 roku, Kupidura – od 2015 roku.

[x] Ponadto w przypadku książek zastosowano wyszukiwanie przez hasła tematyczne Biblioteki Narodowej, pozwalające na filtrowanie zasobów: choreografowie polscy od 1944, tancerze polscy od 1944, amatorski ruch artystyczny Polska 20 wiek, gesty, opera (przedstawienie), choreografowie amerykańscy 20 wiek, choreografowie niemieccy 20 wiek, taniec historia Niemcy od 1945, taniec biografie Francja 20-21 wiek, choreografie biografie Francja 20-21 wiek, taniec biografie Polska od 1944, tancerze francuscy, choreografowie francuscy, balet historia Francja, choreoterapia, ciało ludzkie w fotografii, taniec w fotografii, tancerze rosyjscy, teoria tańca, Kabuki, Polski Teatr Tańca Balet Poznański.

[xi] Data zamknięcia pracy nad pozyskiwaniem danych.

[xii] „»BZCz« [...] nie rejestruje zawartości wszystkich czasopism wydawanych w Polsce. Dobór materiału odbywa się na dwóch poziomach: 1) wybór tytułów czasopism, które są opracowywane, oraz 2) dobór artykułów z poszczególnych czasopism zakwalifikowanych do rejestracji bibliograficznej” – więcej zob. „Bibliografia Zawartości Czasopism”, https://www.bn.org.pl/bibliografie/bibliografia-narodowa/bibliografia-zawartosci-czasopism, (dostęp: 15 listopada 2018).

[xiii] Opr. i wyd. Biblioteka Narodowa, Instytut Bibliograficzny.

[xiv] Za lata 1967-2004 przeszukano następujące działy „Bibliografii Zawartości Czasopism”: Aksjologia: Etyka. Estetyka; Etnografia; Socjologia. Zagadnienia społeczne; Szkoła artystyczna; Gry i zabawy; Opera. Operetka. Taniec; Artystyczne Zespoły Amatorskie. Za lata 2010-2017 „Bibliografię Zawartości Czasopism” zorganizowano w innym układzie; przeszukano więc działy w przybliżeniu odpowiadające ww.: Filozofia; Socjologia; Wychowanie przedszkolne. Szkoły podstawowe. Szkoły średnie; Oświata pozaszkolna; Szkolnictwo zawodowe; Szkolnictwo wyższe; Etnografia. Zwyczaje i obyczaje. Folklor; Muzyka; Teatr. Opera; Rozrywki towarzyskie. Zabawy. Gry. Warto zauważyć, że w nowym układzie nieobecne jest słowo Taniec.

[xv] Zespół gorąco dziękuje za okazaną życzliwość i za czas poświęcony na sporządzenie spisów.

[xvi] Byłoby to osiemnaście uniwersytetów, osiemnaście uczelni technicznych, pięć uczelni ekonomicznych, pięć uczelni pedagogicznych, sześć uczelni rolniczych/przyrodniczych, sześć uczelni wychowania fizycznego, osiem akademii muzycznych, siedem akademii sztuk pięknych, trzy szkoły teatralne i filmowe, a wraz z nimi setki wydziałów i tysiące instytutów.

[xvii] Lista uczelni publicznych nadzorowanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego: https://www.nauka.gov.pl/uczelnie-publiczne/wykaz-uczelni-publicznych-nadzorowanych-przez-ministra-wlasciwego-ds-szkolnictwa-wyzszego-publiczne-uczelnie-akademickie.html.

 Lista uczelni artystycznych pozostających pod nadzorem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego: http://mkidn.gov.pl/pages/strona-glowna/uczniowie-i-studenci/uczelnie-artystyczne/wykaz-uczelni-artystycznych.php.

[xviii] MEiSW wyróżnia: uniwersytety, uczelnie techniczne, uczelnie ekonomiczne, uczelnie pedagogiczne, uczelnie rolnicze/przyrodnicze, uczelnie wychowania fizycznego, uczelnie teologiczne. MKiDN wyróżnia: akademie muzyczne, akademie sztuk pięknych, szkoły teatralne i filmowe, uczelnie interdyscyplinarne.

[xix] Przeszukano: Archiwum Prac Dyplomowych Uniwersytetu Warszawskiego (prace lic., inż., mgr., dr., podypl.) wraz z uzupełniającym przeszukaniem archiwów wybranych jednostek dydaktycznych UW; katalog on-line prac mgr. (do 1998 roku) i dr. Akademii Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego w Poznaniu; katalog on-line Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina (dane dot. prac Wydziału V zweryfikowano za pomocą stacjonarnego katalogu kartkowego) wraz z uzupełniającym przeszukaniem zasobów archiwalnych udostępnionych zespołowi oraz uzupełnieniem o dane pochodzące z przedmiotowych publikacji syntetycznych; katalog on-line (prace lic., mgr. i podypl.) Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu; spis prac magisterskich Wydziału Teatru Tańca w Bytomiu Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie udostępniony przez życzliwych pracowników.

INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKÓW SERWISU
Przed przystąpieniem do użytkowania Serwisu www.taniecpolska.pl operator Serwisu poleca zapoznanie się z Polityką Prywatności Serwisu.
Operator Serwisu poleca w szczególności zapoznanie się z postanowieniami Polityki Prywatności Serwisu w zakresie: Zapoznanie się z Polityką Prywatności Serwisu pozwoli wszystkim Użytkownikom na korzystanie z Serwisu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi oraz własną wolą wyrażoną w odpowiednich zgodach.
Operator Serwisu jest gotów odpowiedzieć na ewentualne pytania w sprawie wykonywania Polityki Prywatności Serwisu.
Nie pokazuj więcej tego powiadomienia